Elektronska biblioteka - Zakon o racunovodstvu

Preduzeća, zadruge, banke i druge finansijske organizacije, organizacije za osiguranje, berze i druga pravna lica (u daljem tekstu: pravna lica) vode poslovne knjige, sastavljaju i podnose periodične i godišnje obračune i izveštaje o poslovanju u skladu sa odredbama ovog zakona i propisima donesenim na osnovu ovog zakona i računovodstvenim standardima.

Odredbe ovog zakona primenjuju se i na preduzeća i druge oblike organizovanja za obavljanje delatnosti ili usluga koje je pravno lice osnovalo u inostranstvu ako propisima države u kojoj su osnovani nije utvrđena obaveza vođenja poslovnih knjiga i podnošenja godišnjih računa.

Pravno lice je dužno da za preduzeća i druge oblike organizovanja iz stava 1. ovog člana obezbedi podatke u Dodatnom računovodstvenom izveštaju - Aneksu.

Preduzeća se, u smislu ovog zakona, razvrstavaju u mala, srednja i velika preduzeća zavisno od broja zaposlenih, prihoda i vrednosti imovine po godišnjem računu u poslednjoj poslovnoj godini.

U mala preduzeća razvrstavaju se ona preduzeća koja u poslednjoj poslovnoj godini ispunjavaju najmanje dva od sledećih kriterijuma:

1) da je prosečan broj zaposlenih na osnovu časova rada do 50;
2) da je godišnji prihod manji od 8.000 prosečnih mesečnih bruto zarada zaposlenih u Saveznoj Republici Jugoslaviji;
3) da je prosečna vrednost imovine (na početku i na kraju poslovne godine) manja od 6.000 prosečnih bruto zarada zaposlenih u Saveznoj Republici Jugoslaviji.

U srednja preduzeća razvrstavaju se ona preduzeća koja u poslednjoj poslovnoj godini ispunjavaju najmanje dva od sledećih kriterijuma:

1) da je prosečan broj zaposlenih na osnovu časova rada od 50 do 250;
2) da je godišnji prihod od 8.000 do 40.000 prosečnih mesečnih bruto zarada zaposlenih u Saveznoj Republici Jugoslaviji;
3) da je prosečna vrednost imovine (na početku i na kraju poslovne godine) od 6.000 do 30.000 prosečnih mesečnih bruto zarada zaposlenih u Saveznoj Republici Jugoslaviji.

U velika preduzeća razvrstavaju se ona preduzeća koja nisu razvrstana prema kriterijumima iz stava 2. i 3. ovog člana.

Novoosnovana preduzeća razvrstavaju se u smislu stava 2. do 4. ovog člana na osnovu podataka iz svog tekućeg polugodišnjeg odnosno godišnjeg računa i broja meseci poslovanja u toku obračunskog perioda.

Preduzeća se u toku tekuće poslovne godine ne mogu ponovo razvrstati. Savezni organ nadležan za poslove statistike objavljuje do kraja marta svake godine podatke o prosečnoj mesečnoj bruto zaradi zaposlenih u Saveznoj Republici Jugoslaviji za prethodnu godinu, a Narodna banka Jugoslavije - Zavod za obračun plaćanja, obaveštava preduzeća o razvrstavanju u roku od 60 dana od roka propisanog za predaju godišnjeg računa na osnovu kog se preduzeća razvrstavaju, ako je došlo do promene u razvrstavanju.

Poslovne knjige su jednoobrazne evidencije i druge evidencije o stanju i kretanju imovine, kapitala i obaveza, prihoda, rashoda i rezultata poslovanja pravnog lica.

Kontne okvire i sadržaj pojedinih računa u kontnim okvirima za:
1) preduzeća i zadruge;
2) banke i druge finansijske organizacije;
3) organizacije za osiguranje;
4) berze;
5) druga pravna lica;
propisuje savezni organ nadležan za poslove finansija.

Kontne okvire i sadržaj pojedinih računa u kontnim okvirima za ustanove i jedinice Vojske Jugoslavije propisuje savezni organ nadležan za poslove odbrane.

Kontne okvire i sadržaj pojedinih računa u kontnim okvirima za Narodnu banku Jugoslavije propisuje guverner Narodne banke Jugoslavije.

Poslovne knjige vode se po sistemu dvojnog knjigovodstva, a sastoje se od: dnevnika, glavne knjige i pomoćnih knjiga.

Poslovne knjige mogu biti u slobodnim listovima, povezane ili prenesene na neko od sredstava za automatsku ili mikrografsku obradu podataka, tako da se po potrebi mogu odštampati ili prikazati na ekranu.

Poslovne knjige se vode tako da omogućavaju kontrolu ispravnosti knjiženja, čuvanja i korišćenja podataka, kao i uvid u hronologiju izvršenih knjiženja i sagledavanje svih promena na računima glavne knjige i pomoćnih knjiga.

Vođenje poslovnih knjiga i sastavljanje računovodstvenih izveštaja pravnog lica može da obavlja samo stručno lice.

1) da je državljanin SRJ;
2) da ima položen stručni ispit za odgovarajuće stručno zvanje (računovođa, samostalni računovođa i ovlašćeni računovođa);
3) da nije kažnjavano za krivična dela koja ga čine nedostojnim za obavljanje poslova iz oblasti računovodstva.

Izuzetno od odredbe tačke 1. stav 2. ovog člana stručno lice može biti i strani državljanin pod uslovom uzajamnosti.

Pored uslova iz stava 2. ovog člana kandidat za polaganje stručnog ispita treba da ispunjava sledeće uslove:

1) za računovođu - da ima najmanje srednju školsku spremu ekonomskog smera i tri godine radnog iskustva na poslovima računovodstva;
2) za samostalnog računovođu - da ima višu školsku spremu ekonomskog smera i tri godine radnog iskustva na poslovima računovodstva;
3) za ovlašćenog računovođu - da ima visoku školsku spremu ekonomskog smera i tri godine radnog iskustva na poslovima računovodstva.

Pravno lice svojim opštim aktom utvrđuje koje od stručnih zvanja treba da ima lice odgovorno za vođenje poslovnih knjiga i sastavljanje računovodstvenih izveštaja.

Izuzetno, velika preduzeća, banke i druge finansijske organizacije, organizacije za osiguranje i berze, vođenje poslovnih knjiga i sastavljanje računovodstvenih izveštaja mogu poveriti samo ovlašćenom ili samostalnom računovođi.

Pravno lice može vođenje poslovnih knjiga i sastavljanje računovodstvenih izveštaja poveriti drugom pravnom licu, koje je registrovano za obavljanje tih poslova, pod uslovom da lica odgovorna za vođenje poslovnih knjiga i sastavljanje računovodstvenih izveštaja, u tom pravnom licu, ispunjavaju uslove iz stava 2, 3. i 4. ovog člana.

Pravna lica, osim velikih preduzeća, banaka i drugih finansijskih organizacija, organizacija za osiguranje i berzi, mogu poveriti vođenje poslovnih knjiga i sastavljanje računovodstvenih izveštaja i fizičkom licu, pod uslovom da to fizičko lice ispunjava uslove iz stava 2, 3. i 4. ovog člana.

Knjiženje poslovnih promena na imovini, kapitalu i obavezama, rashodima i prihodima, kao i rezultatima poslovanja, vrši se samo na osnovu knjigovodstvene isprave.

Knjigovodstvenom ispravom smatra se i isprava dobijena telekomunikacionim putem, uključujući i elektronsku razmenu podataka između računara u skladu sa odgovarajućim JUS-UN/EDIFACT standardima.

Pošiljalac je odgovoran za to da podaci na ulazu u telekomunikacioni prenos budu zasnovani na knjigovodstvenoj ispravi.

Za tačnost prenesenih poruka po JUS-UN/EDIFACT standardima odgovoran je davalac usluga, odnosno posrednik u obavljanju EDI transakcije.

Kontrolom knjigovodstvenih isprava pre knjiženja utvrđuje se njihova potpunost, istinitost, računska tačnost i zakonitost.

Knjigovodstvena isprava se dostavlja na knjiženje u roku od osam dana od dana nastanka poslovne promene, ako opštim aktom pravnog lica nije utvrđen kraći rok.

Pravno lice opštim aktom određuje lica koja su odgovorna za zakonitost i ispravnost nastanka poslovne promene i sastavljanje isprave o poslovnoj promeni, uređuje kretanje knjigovodstvenih isprava i utvrđuje rokove za dostavljanje tih isprava na dalju obradu.

Pravno lice opštim aktom propisuje i interne računovodstvene kontrolne postupke kojima se obezbeđuje da sve poslovne promene budu tačno proknjižene i da poslovne knjige budu ažurne i međusobno usaglašene.

U skladu sa odredbom stava 2. ovog člana, pravno lice koje vrši knjiženje na računaru dužno je da koristi računovodstveni softver koji obezbeđuje funkcionisanje sistema internih računovodstvenih kontrola i onemogućava brisanje proknjiženih poslovnih promena, saglasno odgovarajućem računovodstvenom standardu.

Pravno lice utvrđuje stanje imovine, kapitala i obaveza na dan 31. decembra - godišnji obračun, na dan 30. juna - polugodišnji obračun poslovne godine, kao i prihode i rashode i rezultat poslovanja od početka poslovne godine do dana utvrđivanja stanja.

Pravna lica kod kojih nastaju statusne promene (podela, spajanje ili pripajanje), promena oblika organizovanja ili prodaja pravnog lica, sastavljaju godišnji obračun na dan utvrđen u odluci o promeni, odnosno na dan utvrđen u ugovoru o prodaji.

Poslovne promene nastale između dana bilansa i dana upisa u sudski registar obuhvataju se u poslovnim knjigama prethodnog pravnog lica ili novog pravnog lica, što se utvrđuje u odluci o promeni, odnosno u ugovoru o prodaji (klauzula računovodstvene retroaktivnosti).

Pravna lica koja vrše vlasničku transformaciju sastavljaju godišnji obračun na dan kada utvrđuju vrednost kapitala u pos-tupku sprovođenja vlasničke transformacije.

Godišnji o polugodišnji račun iskazuju se u Bilansu stanja, Bilansu uspeha i Dodatnom računovodstvenom izveštaju - Aneksu.

Srednja i velika preduzeća, banke i druge finansijske organizacije i organizacije za osiguranje sastavljaju uz godišnji i polugodišnji račun i Bilans tokova gotovine, a uz godišnji račun i Izveštaj o poslovanju.

Obrasce Bilansa stanja, Bilansa uspeha i Bilansa tokova gotovine, kao i sadržaj pozicija u njima, Dodatni računovodstveni izveštaj - Aneks i sadržinu podataka u njemu propisuje savezni organ nadležan za poslove finansija.

Obrazac Bilansa stanja i Bilansa uspeha, kao i sadržaj pozicija u njima za ustanove i jedinice Vojske Jugoslavije propisuje savezni organ nadležan za poslove odbrane.

Obrasce Bilansa stanja i Bilansa uspeha, kao i sadržaj pozicija u njima za Narodnu banku Jugoslavije propisuje guverner Narodne banke Jugoslavije.

Preduzeća, banke i organizacije za osiguranje kojim imaju kontrolu (matično pravno lice) nad jednim ili više pravnih lica (zavisno pravno lice) obavezni su da sastavljaju i podnose Konsolidovani godišnji obračun - Bilans stanja, Bilans uspeha i Dodatni računovodstveni izveštaj - Aneks, kao i Izveštaj o poslovanju celine, u skladu s računovodstvenim standardom.

1) ima većinu glasova u skupštini akcionara, odnosno u skupštini članova zavisnog pravnog lica, ili
2) ima pravo postavljanja i opoziva direktora i većinu članova upravnog odbora zavisnog pravnog lica, ili
3) ima pravo da, na osnovu ugovora zaključenog sa zavisnim pravnim licem ili statutarnih odredaba zavisnog pravnog lica vrši dominantni uticaj na poslovne odluke zavisnog pravnog lica.

Pod pojmom konsolidovani račun podrazumeva se račun ekonomske celine koju čine matično pravno lice i sva zavisna pravna lica.

Računovodstveni izveštaji iz člana 11. ovog zakona sastavljaju se na obrascima propisanim na osnovu ovog zakona, posebno za:

1) preduzeća i zadruge;
2) Narodnu banku Jugoslavije;
3) banke i druge finansijske organizacije;
4) organizacije za osiguranje;
5) berze;
6) druga pravna lica.

Pravno lice iskazuje stanje imovine, kapitala i obaveza na dan bilansiranja na obrascu Bilans stanja.

Pravno lice može štampati obrazac Bilans stanja na računaru ili pisaćoj mašini, uključivanjem samo onih pozicija koje ima, pri čemu se mora pridržavati propisanog zaglavlja i unositi podatke prema redosledu (oznake grupa konta, brojeva i naziva pozicija, međuzbirove i zbirove, oznake za AOP i dr.).

Pravno lice iskazuje prihode, rashode i rezultat poslovanja (dobitak ili gubitak) u poslovnoj godini do dana bilansiranja na obrascu Bilans uspeha.

Pravno lice može štampati obrazac Bilans uspeha na način utvrđen u članu 14. stav 2. ovog zakona za obrazac Bilans stanja.

Pravno lice iskazuje tokove gotovine po osnovu poslovne aktivnosti, investicione aktivnosti i aktivnosti finansiranja na obrascu Bilans tokova gotovine.

Dodatni računovodstveni izveštaj - Aneks sadrži podatke za dodatno sagledavanje finansijskog položaja i rezultata poslovanja pravnog lica.

1) prikaz i ocenu poslovanja i razvoja finansijskog položaja;
2) procenu razvoja poslova i finansijskog položaja;
3) informacije o važnim poslovnim događajima od isteka poslovne godine do dana sastavljanja izveštaja;
4) informacije o istraživačko-razvojnim aktivnostima;
5) informacije o otkupu sopstvenih akcija.

Po završetku poslovne godine, posle knjiženja svih poslovnih promena i obračuna, poslovne knjige se zaključuju, najkasnije do kraja februara naredne godine.

Izuzetno od odredbe stava 1. ovog člana, poslovne knjige koje se koriste dve godine ili više godina zaključuju se po prestanku njihovog korišćenja.

Pravno lice je dužno da uredno čuva poslovne knjige, knjigovodstvene isprave i računovodstveni softver i da odredi odgovorno lice za njihovo čuvanje. Pravno lice je dužno da čuva poslovne knjige, knjigovodstvene isprave i računovodstveni softver u prostorijama u kojima obavlja delatnost, odnosno kod specijalizovane organizacije za vođenje knjigovodstva ako je vođenje knjigovodstva povereno toj organizaciji.

Odgovorno lice iz stava 1. ovog člana dužno je da, u slučaju otvaranja postupka redovne likvidacije ili postupka stečaja, poslovne knjige, računovodstvene isprave i računovodstveni softver zapisnički preda likvidacionom, odnosno stečajnom upravniku.

Godišnji računi pravnog lica i godišnji obračun zarada zaposlenih lica čuvaju se pedeset godina.

Izuzetno od odredbe stava 2. ovog člana, isplatne liste sa podacima o zaradama zaposlenih lica za periode za koje pravno lice ne raspolaže godišnjim obračunima tih zarada potpisanim od strane tih lica, čuvaju se pedeset godina.

Glavna knjiga i dnevnik čuvaju se najmanje deset godina, a pomoćne knjige - najmanje pet godina.

Polugodišnji računi i knjigovodstvene isprave na osnovu kojih su vršena knjiženja čuvaju se najmanje pet godina od poslednjeg dana poslovne godine na koju se odnose.

Narodna banka Jugoslavije - Zavod za obračun plaćanja čuva isprave koje se odnose na platni promet najmanje tri godine.

Prodajni i kontrolni blokovi, pomoćni obrasci i slična dokumentacija čuvaju se najmanje dve godine.

Godišnji i polugodišnji računi, knjigovodstvene isprave i poslovne knjige čuvaju se u originalu ili korišćenjem drugih sredstava arhiviranja utvrđenih zakonom.

Procenjivanjem pozicija računovodstvenih izveštaja, u smislu ovog zakona, smatra se utvrđivanje vrednosti pozicija bilansa stanja i bilansa uspeha na dan bilansiranja.

Pri sastavljanju polugodišnjeg i godišnjeg računa, pravno lice je dužno da se pridržava sledećih opštih načela procenjivanja:

1) načela stalnosti pravnog lica, iz koga proizlazi periodičnost i privremenost izveštavanja, kao i obaveza procenjivanja po nabavnoj ceni i ceni koštanja, osim u slučajevima primene načela impariteta;

2) načela doslednosti, prema kome odabrana pravila procenjivanja treba dosledno da se primenjuju u dužem periodu, s tim što, u slučaju njihove izmene, u Dodatnom računovodstvenom izveštaju - Aneksu treba iskazati efekte izvršene promene i obrazložiti razloge koji su je uslovili;

a) načelo realizacije, po kome se u bilans mogu uključiti samo realizovani dobici;

b) načelo nejednake vrednosti (impariteta), po kome se za bilansiranje pozicija aktive primenjuju najniže verovatne vrednosti, a za bilansiranje obaveza - najviše verovatne vrednosti, iz čega u bilansu uspeha proističe odmeravanje rashoda prema gore (naviše) i prihoda prema dole (naniže), kao i uzimanje u obzir svih obezvređenja (depresijacija) i rezervisanja, bez obzira na to da li je rezultat poslovne godine dobitak ili gubitak;

4) načela uzročnosti prihoda i rashoda, po kome se uzimaju u obzir svi prihodi i rashodi koji se odnose na posmatrani obračunski period, bez obzira na datum prihoda (fakturisana realizacija) ili plaćanje po osnovu rashoda;

5) načela pojedinačnog procenjivanja imovine i obaveza, pri čemu eventualna grupna procenjivanja uvedena radi racionalnosti treba da proističu iz pojedinačnih procenjivanja;

6) načela identiteta bilansa, po kome bilans otvaranja svake poslovne godine treba da se podudara sa zaključenim bilansom prethodne poslovne godine.

Usklađivanje prometa i stanja glavne knjige sa dnevnikom i pomoćnih knjiga sa glavnom knjigom vrši se pre popisa imovine i obaveza i pre sastavljanja polugodišnjih i godišnjih računa.

Stanje imovine i obaveza u knjigovodstvu usklađuje se najmanje jednom godišnje sa stvarnim stanjem koje se utvrđuje popisom.

Izuzetno od odredbe stava 2. ovog člana, pravno lice može predvideti svojim opštim aktom i duže periode za vršenje popisa knjiga, filmova, fotosa, arhivske građe i sl., s tim što ti periodi ne mogu biti duži od pet godina.

Pravno lice vrši popis imovine i obaveza na kraju poslovne godine sa stanjem na dan 31. decembra.

Izuzetno od odredbe stava 4. ovog člana, pravno lice može opštim aktom predvideti da se popis određene imovine vrši u toku godine.

Pored popisa imovine i obaveza iz člana 24. stav 4. ovog zakona, pravno lice vrši popis i usklađivanje stanja i prilikom primopredaje dužnosti računopolagača, promene prodajnih cena proizvoda i robe u prodavnici, statusne promene, promene oblika organizovanja, prodaje pravnog lica, vlasničke transformacije, prestanka pravnog lica i u drugim slučajevima predviđenim zakonom.

Pravno lice koje u poslovnim knjigama iskazuje proizvode i robu u prodavnici po vrsti, količini i vrednosti može odlučiti da prilikom promene prodajnih cena ne vrši popis, a da promenu vrednosti utvrđuje na osnovu podataka iz poslovnih knjiga.

Način i rokove vršenja popisa i usklađivanja knjigovodstvenog stanja sa stvarnim stanjem propisuje savezni organ nadležan za poslove finansija.

Način i rokove vršenja popisa i usklađivanja knjigovodstvenog stanja sa stvarnim stanjem za ustanove i jedinice Vojske Jugoslavije propisuje savezni organ nadležan za poslove odbrane.

Neuplaćeni upisani kapital procenjuje se u visini nominalnog iznosa potraživanja po osnovu upisa kapitala.

Nematerijalnim ulaganjima, u smislu ovog zakona, smatraju se osnivačka ulaganja, ulaganja u probnu proizvodnju, ulaganja u istraživanje i razvoj, koncesije, patenti, licence i slična prava, ulaganja u pribavljanje nematerijalnih ulaganja i ulaganja iznad knjigovodstvene vrednosti - goodwill.

Ulaganjem u probnu proizvodnju smatraju se troškovi proizvodnje nastali u fazi uvođenja nove ili rekonstruisane opreme, odnosno tehnologije ako je to nužno i tehničko-tehnološkom dokumentacijom predviđeno i ako omogućava redovnu proizvodnju.

Goodwill se smatra vrednost utvrđena iznad knjigovodstvene vrednosti neto imovine (kapitala) ostvarena prilikom kupoprodaje pravnog lica, pripajanja, spajanja, podele i vlasničke transformacije između nezavisnih učesnika u tim transakcijama.

Osnovnim sredstvima, u smislu ovog zakona, smatraju se prirodna bogatstva (zemljište i šume), građevinski objekti, oprema, alat i inventar sa kalkulativnim otpisom, višegodišnji zasadi, osnovno stado i ostala osnovna sredstva, kao i ulaganja u pribavljanje osnovnih sredstava.

Nematerijalna ulaganja i osnovna sredstva otpisuju se redovno u toku poslovne godine na teret poslovnih rashoda obračunom amortizacije.

Izuzetno od odredbe stava 1. ovog člana, obračunata amortizacija osnovnih sredstava može se umanjiti na teret kapitala do iznosa koji nije pokriven sredstvima javnih prihoda ili iz drugih namenskih izvora finansiranja u pravnim licima koja se finansiraju iz tih izvora.

Odluku o umanjenju amortizacije iz stava 2. ovog člana donosi nadležni organ na osnovu zakona.

Nematerijalna ulaganja i osnovna sredstva otpisuju se kao vanredni rashodi kad pravno lice proceni da to ulaganje, odnosno osnovno sredstvo više ne donosi korist.

Izuzetno od odredbe stava 4. ovog člana u pravnim licima koja se finansiraju iz javnih prihoda ili drugih namenskih izvora nametarijalna ulaganja i osnovna sredstva otpisuju se na teret kapitala.

Osnovicu za otpisivanje nematerijalnih ulaganja i osnovnih sredstava čini nabavna vrednost ili cena koštanja.

Nabavnu vrednost nematerijalnih ulaganja i osnovnih sredstava čini fakturna vrednost dobavljača uvećana za zavisne troškove po osnovu nabavke (dažbine i direktni troškovi) i troškove dovođenja u stanje funkcionalne pripravnosti.

Cenu koštanja osnovnih sredstava čine direktni troškovi i pripadajući indirektni troškovi proizvodnje.

Cenu koštanja nematerijalnih ulganja čine direktni troškovi i pripadajući indirektni troškovi koji se odnose na ta ulaganja.

Pod pripadajućim indirektnim troškovima iz stava 3. ovog člana podrazumevaju se indirektni troškovi srazmerni iskorišćenom kapacitetu u odnosu na prosečno korišćeni kapacitet za više godina u normalnim uslovima poslovanja.

Izuzetno, u cenu koštanja mogu se uključiti i troškovi uprave, kao i rashodi finansiranja ako su direktno uslovljeni tim ulaganjem ili osnovnim sredstvom.

Ako je cena koštanja veća od nabavne cene istog ili sličnog proizvoda, primenjuje se niža vrednost.

Nabavnu vrednost osnovnih sredstava prilikom dodatnih ulaganja izvršenih pri rekonstrukciji, adaptaciji i modernizaciji ili drugoj dogradnji radi povećanja kapaciteta, poboljšanja kvaliteta ili promene namene, odnosno produžetka veka korišćenja investicionih dobara čini zbir neotpisane vrednosti i vrednosti novog ulaganja, s tim što vrednost dodatnog ulaganja u sopstvenoj režiji ne može biti veća od tržišne vrednosti.

Dodatnim ulaganjem iz stava 8. ovog člana može se povećati nabavna vrednost ili smanjiti ispravka vrednosti ako se time rok otpisa realnije prilagođava veku upotrebe sredstava u koja su vršena dodatna ulaganja.

Nabavna vrednost može se utvrditi i na osnovu vrednosti iz stava 8. ovog člana i procenjenog procenta preostalog veka u odnosu na ukupni vek upotrebe tog sredstva.

Nabavnu vrednost kupljenog osnovnog sredstva koje je već korišćeno čini njegova nabavna vrednost kod prodavca, neotpisanu vrednost tog sredstva čini fakturna cena, uvećana za zavisne troškove nabavke i troškove dovođenja u stanje funkcionalne pripravnosti, a razlika između tih vrednosti predstavlja ispravku vrednosti.

Ako je nabavna vrednost osnovnog sredstva iz stava 11. ovog člana kod prodavca manja od novoformirane neotpisane vrednosti kod kupca ili je nabavna vrednost prodavca nepoznata, na-bavna vrednost će se utvrditi na osnovu neotpisane vrednosti i procenjenog procenta preostalog veka upotrebe osnovnog sredstva.

Osnovicu za otpisivanje osnivačkih ulaganja čine izdaci za studije i istraživanja, za izradu i nabavku projektne i druge dokumentacije, za stručno osposobljavanje i usavršavanje, za kamate i premije osiguranja, kao i drugi izdaci u vezi sa osnivanjem pravnog lica, odnosno organizacionog dela.Osnovicu za otpisivanje osnovnog stada (radna i priplodna stoka) čini nabavna vrednost umanjena za procenjenu klaničnu vrednost stoke na kraju veka korišćenja.

Otpisivanje nematerijalnih ulaganja i osnovnih sredstava otpočinje po isteku meseca u kome je počelo korišćenje ulaganja, odnosno osnovnih sredstava.

Otpisivanje nematerijalnih ulaganja i osnovnih sredstava može se privremeno obustaviti za osnovna sredstva koja su oštećena višom silom i za osnovna sredstva i nematerijalna ulaganja koja su funkcionalno povezana sa osnovnim sredstvima oštećenim višom silom i sa kojima čine jednu proizvodnu ili drugu celinu.

Prekid otpisivanja iz stava 2. ovog člana traje dok se osnovna sredstva oštećena višom silom ne osposobe za korišćenje, odnosno dok se osnovna sredstva i nematerijalna ulaganja funkcionalno povezana sa osnovnim sredstvima oštećenim višom silom ne počnu ponovo da koriste za iste ili druge namene.

Obavezi otpisivanja ne podležu sledeća nematerijalna ulaganja i osnovna sredstva:

2) građevinski objekti i stvari koji su, u skladu sa zakonom, proglašeni za spomenike kulture i istorijske spomenike (osim ako se ti objekti ne koriste za obavljanje delatnosti na osnovu kojih se stiču prihodi), odnosno koji su muzejske vrednosti, kao i dela likovne, vajarske, filmske i druge umetnosti;

3) putevi lokalnog značaja sa zemljanom ili makadamskom podlogom, kao i objekti koji su sastavni deo tih puteva;

4) građevinski objekti (osim stanova i stambenih zgrada) i oprema ustanova i jedinica Vojske Jugoslavije i građevinski objekti (osim stanova i stambenih zgrada) i oprema koji, na osnovnu posebnih propisa, služe kao rezerva za potrebe odbrane zemlje, odnosno za obavljanje funkcija javne i državne bezbednosti;

5) donji stroj železničkih i drugih pruga, puteva, aerodroma, ulica, trgova, parkova i drugih izgrađenih javnih površina;

6) nematerijalna ulaganja i osnovna sredstva pravnog lica koje se nalazi u postupku stečaja ili likvidacije, ako u to vreme ne obavlja delatnost.

Jednom otpisano nematerijalno ulaganje ili osnovno sredstvo, bez obzira na to što se i dalje koristi, ne može biti predmet ponovnog procenjivanja vrednosti i ne podleže otpisivanju dok se koristi u istom pravnom licu.

Nematerijalna ulaganja otpisuju se primenom godišnjih stopa amortizacije koje proističu iz procenjenog trajanja korišćenja ili iz ugovora o korišćenju tih ulaganja.

Nomenklaturu osnovnih sredstava i nematerijalnih ulaganja, sa stopama amortizacije, propisuje savezni organ nadležan za poslove finansija.

1) proporcionalnom metodom, odnosno metodom jednakih godišnjih kvota u procenjenom veku trajanja;

2) degresivnom metodom, odnosno metodom opadajućih godišnjih kvota u procenjenom veku trajanja;

Pri primeni funkcionalne metode otpisivanja osnovnih sredstava dozvoljena je upotreba niže godišnje stope otpisa, s tim da godišnja stopa otpisa ne može biti niža od polovine propisane stope, kao i da ukupno trajanje otpisa ne bude duže od perioda koji proizlazi iz propisane stope.

Opštim aktom, u skladu sa odredbama ovog zakona, pravno lice utvrđuje metod koji će koristiti za otpisivanje osnovnih sredstava i rokove otpisivanja nematerijalnih ulaganja.

Otpisivanje nematerijalnih ulaganja i osnovnih sredstava u toku godine vrši se privremeno na osnovu godišnjeg predračuna amortizacije korigovanog za promene u toku godine.

Na kraju svake poslovne godine, kao i u slučajevima iz člana 10. stav 2. do 4. ovog zakona, sastavlja se konačan obračun amortizacije.

Amortizacija se obračunava pojedinačno za nematerijalna ulaganja i osnovna sredstva, osim alata i inventara koji se može otpisivati grupno.

Pod pojedinačnim obračunom amortizacije podrazumeva se otpisivanje za jedno osnovno sredstvo ili više osnovnih sredstava nabavljenih zajedno.

Vrednost šume procenjuje se prema podacima utvrđenim popisom, odnosno procenom količine drvne mase pojedinih vrsta drveća, debljinske strukture i kvaliteta drvne mase, po tržišnim cenama na najbližem prodajnom mestu (kamionski put, železnička stanica, glavni objekat i sl.).

Dugoročnim finansijskim plasmanima smatraju se učešća u kapitalu, krediti sa rokom dospeća preko godinu dana od dana činidbe, odnosno od dana godišnjeg bilansa, dugoročne hartije od vrednosti, otkupljene sopstvene akcije i ostali dugoročni plasmani.

Kratkoročnim finansijskim plasmanima smatraju se krediti, hartije od vrednosti i ostali kratkoročni plasmani sa rokom dospeća, odnosno prodaje do godinu dana od dana činidbe, odnosno od dana godišnjeg bilansa.

Kratkoročnim potraživanjima smatraju se potraživanja po osnovu prodaje, ostala potraživanja iz poslovanja i ostala kratkoročna potraživanja.

Učešća u kapitalu procenjuju se po nabavnoj vrednosti ili po tržišnoj vrednosti ako je ona niža.

Krediti se procenjuju po nominalnoj vrednosti umanjenoj indirektno za verovatne gubitke vrednosti, a direktno za nastala i dokumentovana smanjenja vrednosti.

Hartije od vrednosti i otkupljene sopstvene akcije procenjuju se po nabavnoj vrednosti ili po tržišnoj vrednosti ako je ona niža.

Kratkoročna potraživanja procenjuju se po nominalnoj vrednosti umanjenoj indirektno za iznos verovatne nenaplativosti potraživanja, a direktno, ako je nemogućnost naplate izvesna i dokumentovana.

Finansijski plasmani i potraživanja u stranoj valuti procenjuju se po kursu strane valute na dan bilansiranja.

Pravno lice opštim aktom bliže uređuje način procenjivanja plasmana, potraživanja i hartija od vrednosti u skladu sa odredbama ovog člana.

Zalihe materijala, rezervnih delova, inventara i robe procenjuju se po nabavnoj vrednosti.

Nabavnu vrednost, u smislu stava 1. ovog člana čine neto fakturna vrednost i zavisni troškovi nabavke.

Pod zavisnim troškovima nabavke podrazumevaju se svi direktni troškovi u postupku nabavke do uskladištenja.

U zavisne troškove nabavke mogu se uključiti i pripadajući troškovi sopstvenog transporta, uključujući i troškove utovara i istovara, najviše do nivoa tržišne cene takve usluge.

Obračun izlaza sa zaliha može se vršiti po metodi "prva ulazna - prva izlazna" (FIFO), po metodi "poslednja ulazna - poslednja izlazna" (LIFO) ili po metodi ponderisane prosečne cene.

Ako se zalihe materijala, rezervnih delova i inventara vode po planskim nabavnim cenama, a zalihe robe po prodajnim cenama, obračun odstupanja u cenama, odnosno razlike u ceni vrši se tako da vrednost izlaza bude svedena na vrednost iz stava 4. ovog člana.

Materijal, odnosno rezervni delovi proizvedeni za sopstvene potrebe procenjuje se po ceni koštanja utvrđenoj na način propisan u članu 29. stav 3. i 5. ovog zakona ili po neto tržišnoj ceni ako je ona niža.

Pravno lice može da umanji vrednost zaliha iz stava 3. ovog člana po osnovu stvarno nastalih i dokumentovanih smanjenja upotrebnih vrednosti.

Zalihe nedovršene proizvodnje i gotovih proizvoda procenjuju se po ceni koštanja ili po neto prodajnoj ceni ako je ona niža.

Cenu koštanja iz stava 1. ovog člana čine troškovi materijala izrade, troškovi zarada i opšti troškovi proizvodnje, uključujući i opšte troškove nabavke i tehničkog upravljanja u iznosima neophodnim za dovođenje zaliha u stanje i na mesto u kome se nalaze na dan procene.

Neophodnim troškovima, u smislu stava 2. ovog člana, ne mogu se smatrati troškovi po osnovu neekonomičnog trošenja materijala, neefikasnog rada i neiskorišćenog kapaciteta, kao ni troškovi uprave i prodaje i troškovi finansiranja.

Izuzetno od odredbe stava 3. ovog člana, troškovi uprave i prodaje i troškovi finansiranja u preduzećima sa dužim proizvodnim ciklusom ili sezonskom prodajom mogu se uključiti u cenu koštanja zaliha nedovršene proizvodnje i gotovih proizvoda.

Neto prodajna cena utvrđuje se umanjenjem prodajne - fakturne cene na dan procene za dažbine, troškove prodaje, kao i za neophodne troškove dovršenja u slučaju nedovršene proizvodnje.

Pravno lice može odlučiti da neto prodajnu cenu iz stava 5. ovog člana umanji i za prosečan iznos dobitka.

Cena koštanja, odnosno neto prodajna cena po kojoj su vrednovane zalihe dokazuje se kalkulacijom.

Obračun izlaza gotovih proizvoda i nedovršene proizvodnje vrši se na način propisan u članu 40. stav 4. i 5. ovog zakona.

Pravno lice opštim aktom uređuje način procenjivanja zaliha i način utvrđivanja nabavne cene, odnosno cene koštanja pojedinih vrsta zaliha u skladu sa odredbama ovog zakona.

Gotovinskim ekvivalentima i gotovinom smatraju se hartije od vrednosti, depoziti po viđenju, gotovina, plemeniti metali i predmeti od plemenitih metala.

Hartije od vrednosti imaju karakter gotovinskog ekvivalenta ako su neposredno unovčive, uz beznačajan rizik smanjenja vrednosti.

Hartije od vrednosti kao gotovinski ekvivalenti, depoziti po viđenju i gotovina procenjuju se po nominalnoj vrednosti.

Plemeniti metali i predmeti od plemenitih metala procenjuju se najmanje u visini vrednosti izvedene iz cene plemenitih metala na svetskom tržištu.

Hartije od vrednosti, depoziti po viđenju i gotovina u stranoj valuti procenjuju se po kursu strane valute.

Na teret aktivnih vremenskih razgraničenja mogu biti razgraničeni troškovi i prihodi najviše na period do 12 meseci od dana nastanka, i to:

2) prihodi tekućeg perioda koji nisu mogli da budu fakturisani, a za koje su nastali troškovi u tekućem periodu.

Izuzetno od odredbe stava 1. ovog člana, u aktivna vremenska razgraničenja mogu se uključiti i obračunati prihodi od kamata koji dospevaju za plaćanje i u periodu dužem od 12 meseci.

Kapital čine osnovni kapital (društveni kapital, državni kapital, akcijski kapital, udeli, ulozi i drugi izvori), emi-siona premija (kapitalne rezerve), revalorizacione rezerve, rezerve iz dobiti (zakonske, statutarne i ostale), negativan goodwill, dobitak iz ranijih godina i dobitak iz tekuće godine, umanjeni za porez na dobitak.

Gubitak iz ranijih godina i gubitak iz tekuće godine predstavljaju ispravku vrednosti kapitala.

Kapital i gubitak unose se u bilans u nominalnom iznosu, odnosno u visini knjigovodstvene vrednosti.

Dugoročna rezervisanja predstavljaju obaveze za pokriće troškova i rizika proisteklih iz prethodnog poslovanja koji će se pojaviti u narednim godinama, a odnose se naročito na:

3) opšte, odnosno paušalno rezervisanje za pokriće dubioznih potraživanja iz poslovnih odnosa i potencijalnog gubitka;

4) investiciono održavanje osnovnih sredstava koje se ponavlja u intervalima dužim od godinu dana;

5) ostale verovatne troškove koji će nastati posle dužeg vremena, a odnose se na sadašnje učinke.

Izuzetno od odredbe stava 1. tačka 3. ovog člana, banke i druge finansijske organizacije mogu u korist dugoročnih rezervisanja vršiti i pojedinačne rezervacije za rizike po osnovu plasmana.

Dugoročna rezervisanja za troškove i rizike iz stava 1. ovog člana procenjuje se u visini očekivanih izdataka po njihovom osnovu.

Procena dugoročnih rezervisanja iz stava 1. ovog člana vrši se na osnovu opšteg akta, tehničke i knjigovodstvene dokumentacije, utvrđene računovodstvene politike i drugog akta kojim se utvrđuje visina dugoročnih rezervisanja, a za investiciono održavanje i na osnovu dugoročnog plana.

Dugoročna rezervisanja za rizike odnose se na troškove koji će se s velikom izvesnošću javiti u narednim godinama (troškovi garantnog roka dužeg od jedne godine, deo zadržanih kaucija i depozita za posao izvršen kvalitetno i u roku i sl.), a za koje je ostvaren prihod u punom iznosu.

Dugoročna rezervisanja za rizike odnose se i na moguće gubitke u budućnosti po osnovu dugoročnih nedospelih finansijskih plasmana, nedospelih potraživanja, izdatih garancija i drugih jemstava.

Dugoročna rezervisanja za rizike prate se po vrstama, a njihovo smanjenje odnosno ukidanje stavlja se u korist prihoda ako se radi o jednokratnom rezervisanju, a ako se radi o kontinuiranom rezervisanju, umanjuje se iznos potrebnih dugoroč nih rezervisanja po bilansu za tekuću godinu.

Izuzetno od odredbe stava 3. ovog člana, neiskorišćeni deo dugoročnih rezervisanja stavlja se u korist prihoda.

U dugoročna rezervisanja za rizike uključuju se i iznosi za eventualni otpis ulaganja u donji stroj železničkih i drugih pruga, puteva, aerodroma, ulica, trgova, parkova i drugih izgrađenih javnih površina kod kojih se očekuje prestanak korišćenja, kao i ostalih ulaganja iz člana 32. tačka 2. i 3. ovog zakona kod kojih se takođe očekuje prestanak korišćenja.

Dugoročna rezervisanja za obnavljanje zemljišta vrše se u iznosima potrebnim da bi se zemljište koristilo u svrhe za koje je namenjeno, odnosno da bi se posle korišćenja dovelo u prvobitno stanje, kao i da bi se sprečilo nastajanje šteta, a ako su štete ipak nastale - da bi se otklonile (površinski kopovi, de-ponije jalovine i pepela, zarušavanje jamskih kopova i sl.).

Potreban iznos dugoročnih rezervisanja za obnavljanje (reprodukciju) šuma izdvaja se iz ostvarenog ukupnog prihoda u visini određenoj opštim aktom pravnog lica, a najmanje u visini od 15% od vrednosti posečene drvne mase prema tržišnim cenama na najbližem prodajnom mestu (kamionski put, železnička stanica, plovni objekat i sl.).

Sredstva za reprodukciju šuma služe za održavanje i zaštitu postojećih šuma, obnavljanje posečenih šuma i otvaranje pstojećih šuma za eksploataciju ili drugu namenu kojoj šume služe, kao i za druge potrebe gazdovanja šumama propisane zakonom.

Obavezama, u smislu ovog zakona, smatraju se dugoročne obaveze (obaveze prema povezanim pravnim licima i pravnim licima sa uzajamnim učešćem, dugoročni krediti, obaveze po dugoročnim hartijama od vrednosti i ostale dugoročne obaveze), kratkoročne finansijske obaveze (obaveze prema povezanim pravnim licima i pravnim licima sa uzajamnim učašćem, kratkoročni krediti i ostale kratkoročne finansijske obaveze), kratkoročne obaveze iz poslovanja (dobavljači i ostale obaveze iz poslovanja) i ostale kratkoročne obaveze.

Kratkoročnim obavezama smatraju se obaveze koje dospevaju u roku od godinu dana, od dana činidbe, odnosno od dana godišnjeg bilansa.

Obaveze se procenjuju u visini nominalne vrednosti proistekle iz odgovarajuće poslovne i finansijske transakcije, odnosno u visini očekivane isplate po tom osnovu ako je ona viša.

Smanjena obaveza po osnovu zakona, vanparničnog poravnanja i slično vrši se direktnim otpisivanjem.

Obaveze u stranoj valuti procenjuju se po kursu strane valute na dan bilansiranja.

Pravno lice direktno otpisuje kratkoročne obaveze po isteku roka zastarelosti u korist vanrednih prihoda.

Obaveze po osnovu hartija od vrednosti ispravljaju se indirektno u poslovnim knjigama za iznose kamata koje se odnose na budući period.

U okviru pasivnih vremenskih razgraničenja iskazuju se unapred naplaćeni, odnosno obračunati prihodi i troškovi tekućeg perioda za koje nije primljena isprava ili kad obaveza plaćanja nastaje u budućem periodu.

Izuzetno od odredbe stava 1. ovog člana, u pasivna vremenska razgraničenja mogu se uključiti i rashodi kamata koje dospevaju za plaćanje i u periodu dužem od 12 meseci.

Izuzetno od odredbe stava 1. ovog člana bilans uspeha pravnih lica koji ostvaruju javne prihode sadrži i bilans javnih prihoda i javnih rashoda na osnovu zakona.

Poslovne prihode čine prihodi od prodaje robe, proizvoda i usluga, prihodi od aktiviranja učinaka, prihodi od subvencija, dotacija, regresa, kompenzacija i povraćaja dažbina po osnovu prodaje robe, proizvoda i usluga, prihodi od doprinosa i članarina i drugi poslovni prihodi koji su obračunati u knjigovodstvenoj ispravi, nezavisno od vremena naplate.

Prihodima od aktiviranja učinka smatraju se prihodi po osnovu upotrebe robe, proizvoda i usluga za: nematerijalna ulaganja, osnovna sredstva, materijal i rezervne delove, prirast osnovnog stada i sopstveni transport nabavke materijala i robe, uključujući i troškove utovara, istovara i sl.

Poslovni prihodi uvećavaju se ili umanjuju za promenu stanja zaliha nedovršene proizvodnje i gotovih proizvoda, pri izradi

2) koeficijent rasta cena na malo od početka godine do kraja meseca - do 10. u mesecu za prethodni mesec;

3) koeficijent prosečnog mesečnog rasta cena na malo od početka godine do kraja meseca - do 10. u mesecu za prethodni mesec;

4) koeficijent rasta cena na malo od svakog meseca u godini do kraja godine - do 10. januara za prethodnu godinu;

5) koeficijent rasta cena na malo u odnosu na isti mesec prethodne godine - do 10. u mesecu za prethodni mesec.

Narodna banka Jugoslavije objavljuje u "Službenom listu SRJ" cene plemenitih metala na osnovu prosečnih cena sa tri do pet najvećih svetskih berzi:

Savez računovođa i revizora Jugoslavije (u daljem tekstu: Savez) vrši sledeća javna ovlašćenja:

2) donosi program za polaganje ispita za sticanje stručnih zvanja i utvrđuje naknadu za polaganje ispita;

3) obrazuje Komisiju za polaganje ispita i sprovodi polaganje ispita za sticanje stručnih zvanja;

5) izdaje ispravu o sticanju ili priznavanju stručnih zvanja i utvrđuje naknadu za priznavanje stručnih zvanja;

Za vršenje javnih ovlašćenja koja su ovim zakonom ppoverena Savezu, statutom Saveza utvrđuje se način izvršenja tih ovlašćenja, kao i organi nadležni za njihovo izvršenje.

Nadzor nad vršenjem javnih ovlašćenja Saveza vrši savezni organ nadležan za poslove finansija.

Ako savezni organ nadležan za poslove finansija utvrdi da se javna ovlašćenja ne vrše u skladu sa ovim zakonom, naložiće da se utvrđene nepravilnosti otklone u određenom roku.

Ako Savez ne otkloni utvrđene nepravilnosti u određenom roku, savezni organ nadležan za poslove finansija obavestiće o tome Saveznu vladu i predložiće preduzimanje odgovarajućih mera.

Savezna vlada daje saglasnost na deo Statuta Saveza koji se odnosi na vršenje javnih ovlašćenja i na iznos naknade iz člana 66. stav 1. tačka 2. i 5. ovog zakona.

Savez podnosi Saveznoj vladi godišnji izveštaj o vršenju javnih ovlašćenja najdocnije do 31. marta tekuće godine za prethodnu godinu.

Pravno lice dostavlja Narodnoj banci Jugoslavije - Zavodu za obračun i plaćanja polugodišnji račun - do kraja jula tekuće godine, a godišnji račun - do kraja februara tekuće godine za pre-thodnu godinu.

Konsolidovani račun pravno lice dostavlja Narodnoj banci Jugoslavije - Zavodu za obračun i plaćanja u roku od 30 dana od dana isteka roka za dostavljanje godišnjeg računa.

Pravno lice koje godišnji račun sastavlja po odredbama člana 10. stav 2. do 4. ovog zakona, dostavlja ga Narodnoj banci Jugoslavije - Zavodu za obračun i plaćanja u roku od 60 dana od dana kada je godišnji obračun sastavljen.

Izuzetno od odredaba stava 1. i 3. ovog člana, Dodatni računovodstveni izveštaj - Aneks koji pravno lice sastavlja u skladu sa članom 2. ovog zakona dostavlja se u roku od 30 dana od dana isteka roka iz stava 1. i 3. ovog člana.

Narodna banka Jugoslavije - Zavod za obračun i plaćanja dužna je da zainteresovanom pravnom licu ili fizičkom licu omogući dobijanje kopije delova ili celih računovodstvenih izveštaja i izveštaja o poslovanju pravnog lica.

Novčanom kaznom od 45.000 do 450.000 novih dinara kazniće se za privredni prestup pravno lice:

1) ako odredbe ovog zakona ne primenjuje na preduzeća i druge oblike organizovanja za obavljanje delatnosti ili usluga osnovane u inostranstvu (član 2);

2) ao se ne razvrsta u mala, srednja i velika preduzeća po propisanim kriterijumima (član 3);

3) ako poslovne knjige ne vodi po sistemu dvojnog knjigovodstva i na način predviđen ovim zakonom (član 5);

4) ako vođenje poslovnih knjiga i sastavljanje računovodstvenih izveštaja poveri licu koje ne ispunjava uslove predviđene ovim zakonom ili ako opštim aktom ne utvrdi stručno zvanje tog lica (član 6);

5) ako knjiženje u poslovnim knjigama ne vrši na osnovu knjigovodstvene isprave ili ne obezbedi kontrolu knjigovodstvenih isprava ili knjigovodstvenu ispravu ne dostavlja na knjiženje u propisanom roku (član 7. i 8);

6) ako ne donese opšti akt ili tim aktom ne uredi sva pitanja u skladu sa ovim zakonom (član 9. stav 1. i 2);

7) ako ne obezbedi sistem internih računovodstvenih kontrola i zaštitu od brisanja proknjiženih poslovnih promena (član 9. stav 3);

8) ako stanje imovine, kapitala i obaveza, kao i rezultat poslovanja ne iskaže u godišnjem računu i polugodišnjem računu na utvrđeni dan i na propisanim obrascima (član 10. i 11);

10) ako ne čuva uredno poslovne knjige, knjigovodstvene isprave i računovodstveni softver ili ako za njih ne odredi odgovorno lice (član 20);

11) ako ne čuva poslovne knjige i knjigovodstvene isprave na način i prema rokovima utvrđenim ovim zakonom (član 21);

12) ako stanje prometa i stanje glavne knjige ne usklađuje sa dnevnikom i pomoćnu knjigu sa glavnom knjigom pre sastavljanja polugodišnjih i godišnjih računa, odnosno pre popisa (član 24. stav 1);

13) ako ne vrši popis prema odredbama ovog zakona (član 24. stav 2. do 5. i član 25. stav 1);

14) ako ne vrši procenjivanje pozicija bilansa stanja na način i po postupku propisanim ovim zakonom i računovodstvenim standardima (član 26. do 51);

15) ako ne vrši procenjivanje pozicija bilansa stanja na način i po postupku propisanim ovim zakonom i računovodstvenim standardima (član 52. do 60);

16) ako ne vrši revalorizaciju na način i po postupku predviđenim ovim zakonom (član 61. do 63);

17) ako ne dostavlja računovodstvene izveštaje i izveštaje o poslovanju prema odredbama ovog zakona (član 68).

Za radnje iz stava 1. ovog člana kazniće se za privredni prestup i odgovorno lice u pravnom licu novčanom kaznom od 3.000 do 30.000 novih dinara.

Za radnje iz stava 1. ovog člana kazniće se za privredni prestup i odgovorno lice u saveznom organu i organizaciji, organu i organizaciji republike članice i jedinici lokalne samouprave novčanom kaznom od 3.000 do 30.000 novih dinara.

Novčanom kaznom od 15.000 do 150.000 novih dinara, kazniće se za prekršaj pravno lice ako po završetku poslovne godine, odnosno po prestanku korišćenja posle knjiženja svih poslovnih promena, ne zaključi poslovne knjige (član 19. stav 1. i 2).

Za radnje iz stava 1. ovog člana kazniće se za prekršaj i odgovorno lice u pravnom licu novčanom kaznom od 900 do 9.000 novih dinara. Za radnje iz stava 1. ovog člana kazniće se za prekršaj i odgovorno lice u saveznom organu i organizaciji, organu i organizaciji republike članice i jedinici lokalne samouprave novčanom kaznom od 900 do 9.000 novih dinara.

Savez računovođa i revizora Jugoslavije će, u roku od šest meseci od dana stupanja na snagu ovog zakona, priznati licima koja imaju 15 godina radnog iskustva u računovodstvu, od čega najmanje 5 godina na poslovima samostalnog vođenja poslovnih knjiga i sastavljanja računovodstvenih izveštaja sledeća stručna zvanja:

1) ovlašćeni računovođa - licima koja imaju visoku školsku spremu ekonomskog smera;

2) samostalni računovođa - licima koja imaju višu školsku spremu ekonomskog smera;

Lica iz stava 1. ovog člana podnose zahtev za priznavanje stručnog zvanja, s tim što moraju ispunjavati uslove predviđene u članu 6. stav 2. tačka 1. i 3. ovog zakona.

Savez računovođa i revizora Jugoslavije će licima koja su ispunila uslove iz stava 1. i 2. ovog člana izdati ispravu o stečenom stručnom zvanju i upisati ih u imenik stručnih zvanja.

Lica koja su do dana stupanja na snagu ovog zakona stekla stručno zvanje računovođa, samostalni računovođa i ovlašćeni računovođa upisuju se u imenik stručnih zvanja kod Saveza računovođa i revizora Jugoslavije.

Odgovorno lice za vođenje poslovnih knjiga i sastavljanje računovodstvenih izveštaja koje ne ispunjava uslove u pogledu stručnog zvanja iz člana 6. ovog zakona može da obavlja te poslove najduže 3 godine od dana stupanja na snagu ovog zakona.

Srednja i velika pravna lica koja sastavljaju Bilans tokova gotovine u skladu sa članom 11. stav 2. ovog zakona dužna su da taj Bilans dostavljaju uz računovodstvene izveštaje počev od godišnjeg obračuna za 1998. godinu.

Propisi za izvršavanje ovog zakona doneće se u roku od 60 dana od dana stupanja na snagu ovog zakona.

Danom stupanja na snagu ovog zakona prestaje da važi Zakon o računovodstvu ("Službeni list SRJ", br. 18/93, 24/93, 24/94 i 12/ 95) i član 48. Zakona o izmenama saveznih zakona kojima su određene novčane kazne za privredne prestupe i prekršaje ("Službeni list SRJ", br. 28/96).

Ovaj zakon se ne primenjuje na sastavljanje računovodstvenih izveštaja za 1996. godinu.